Üye Olmak İçin Tıklayın

Hoşgeldin, Kayıtsız Üye.

Teknik Paylaşım Platformu, teknik içerikli bilgi ve tecrübelerin paylaşımı için teknik elemanlar tarafından hiçbir maddi çıkar söz konusu olmadan kurulmuştur.
Sizde Teknik Paylaşım Platformundan daha faydalı bir şekilde yararlanmak istiyorsanız ÜYE OLUNUZ
Üye olmak için veya forum hakkında yardım almak için TIKLAYINIZ

TEKNİK VİDEOLAR TEKNİK DOSYALAR TEKNİK RESİMLER OYUN PORTALI ÇEVRİMİÇİ UYGULAMALAR
Konu Bilgileri
Konu Başlığı Kent İçi Yol Aydınlatmaları
Konudaki Cevap Sayısı
0
Şuan Bu Konuyu Görüntüleyenler
 
Görüntülenme Sayısı
1737

Yeni Konu aç Cevapla
 
LinkBack Konu Araçları Arama Stil
Eski 09-07-11, 20:10   #1 (permalink)
Kullanıcı Profili
USTA ÜYE
 
starhacker - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
SponsorElektrohaber.net
Kullanıcı Bilgileri
Üyelik tarihi: Jun 2011
Üye No: 38668
Mesaj Adedi: 557
Konu Adedi: 511
Seviye 21 [♥ Bé-Yêu ♥♥ Bé-Yêu ♥♥ Bé-Yêu ♥♥ Bé-Yêu ♥]
Aktiflik: 0 / 517
Güç: 185 / 12342
Deneyim: 70%

Teşekkür Grafikleri
Teşekkür: 3
39 Mesajına 59 Teşekkür edildi
Puan Grafiği
Rep Puanı: 17
Rep Derecesi :
starhacker is on a distinguished road
Destek İçin

Bu sitenin reklam gelirleri tamamıyla sitenin host masraflarına gitmektedir,bu amaçla reklam vermek için Bannera TIKLAYINIZ ElemaN
Ek Bilgiler
starhacker - MSN üzeri Mesaj gönder
Standart Kent İçi Yol Aydınlatmaları



Son yıllarda, İstanbul'da Büyükşehir Belediyesi'nce yaptırılan yeni yol aydınlatması tesislerinde, şeffaf tüp yüksek basınçlı sodyum buharlı lambalar kullanılmakta ve yeni önerilere göre ortalama 1.0 cd/m2 yol parıltı düzeyinin sağlanması esas alınmaktadır. Ancak, BEDAŞ ile Belediye arasındaki koordinasyon bozukluğu, Belediye' deki ve uygulamalardaki şartname ve yönetmelik eksiklikleri gerçekleştirilen tesislerin maliyetini yükselttiği gibi, sürekliliklerini de zora sokmaktadır.
1. GİRİŞ
Güvenli ve konforlu yaşam koşullarının yaratılması temel amaç olan şehircilik anlayışı içinde kent içi yol aydınlatmalarının önemi büyüktür. Gündüze oranla trafik yoğunluğunun yüzde 50 azalmasına karşın, gece aydınlatılmamış yollarda meydana gelen öldürücü ciddi kaza sayısında 3 kat artış olduğu açıklanmaktadır [1]. 15 ülkede 62 test yolunda yapılan araştırmalar sonucunda, gece yollar aydınlatıldığında kaza sayısının %13 ila %75 oranlarında düştüğü saptanmıştır [2]. Aydınlatmanın kriminal suçları önleme üzerine etkisini araştırmak için yapılan çalışmalardan da, kent içi yollar ve alanlar kriterlere uygun olarak aydınlatıldığında suç işleme oranlarında yaklaşık %20, suçların şiddetinde ise %40'lık oranlarda azalmalar olduğu belirlenmiştir [3, 4, 5]. Bu sonuçlara dayanılarak, kent içi yol aydınlatmalarının güvenlik ve konfor açısından gerekliliği açıkça ortaya çıkmaktadır. Ancak tüm dünyada olduğu gibi, ülkemizde de "enerji tasarrufu" konusu en güncel konu olarak yerini korumaktadır. Enerji tasarrufunun lambaların gelişigüzel söndürülmesi yada hiç tesisat yapılmaması ile değil, görüş koşullarını sağlayan ve en az bakım gerektiren minimum maliyetli tesisatlarla gerçekleştirilebileceği akıldan çıkarılmamalıdır.
İllere göre farklılık göstermesine rağmen, ülke genelinde toplam elektrik enerjisi tüketiminde yaklaşık %5'lik paya sahip genel aydınlatma amaçlı uygulamaların büyük bölümünü yol aydınlatmaları kapsamaktadır. Ocak 2004'ten itibaren belediyelere faturalanan kent içi yol aydınlatmaları elektrik tüketim bedellerinin ödenmesi konusunda anlaşmazlıklar yaşanmaktadır. Enerji Piyasası Düzenleme Kanunu gereği bir an önce özelleştirilmesi amaçlanan Elektrik Dağıtım Şirketleri'nin bu aşamalarda tüm gelir ve giderlerinin kontrol altına alınması büyük önem taşımaktadır. Bu açıdan yol aydınlatma tesisatlarının işletme maliyetlerinin düşürülmesi önemli olurken, diğer yandan kent yaşamı için hayati öneme sahip güvenli yol aydınlatma tesisatlarının yeterli seviyede tesis edilmesi de gerekmektedir.
12 milyonu aşan nüfusu, değişken ve dağınık yaşam koşulları nedeniyle İstanbul şehri ülke genelinde çözülmesi gereken en önemli sorunları barındırmaktadır. Bu çalışmada, İstanbul kent içi yol aydınlatmalarının mevcut durumu gerek BEDAŞ (Boğaziçi Elektrik Dağıtım A.Ş.) ile yapılan karşılıklı görüşmeler sonucunda elde edilen \ bilgi ve dokümanlar, gerekse yerinde yapılan saha incelemelerinin ışığında açıklanmaya çalışılmıştır.
2. İSTANBUL'DAKİ MEVCUT UYGULAMA
İstanbul' da kent içi yol aydınlatmalarının tesisinde uygulanan yönetmelik, kriter ve projelere ulaşmak amacıyla il ve merkez ilçelerdeki Elektrik Dağıtım Müessese Müdürlükleri ziyaret edilmiştir. Bu görüşmeler sonucunda, bu amaç için mevcut bir yönetmeliğin olmadığı, tüm tesisatların Türkiye Elektrik Kurumu Genel Müdürlüğü D.A.P.T. Dairesi Başkanlığınca 1989 yılında yayınlanan "Türkiye Yolları Aydınlatması İçin Tip Projeler" adlı yayındaki örnek hesaplamalar esas alınarak gerçekleştirildiği anlaşılmıştır [6]. Bunun dışında Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş. Malzeme Yönetimi Dairesi Başkanlığı'nca sırasıyla Ekim 1994 ve Ekim 1995 yıllarında yayımlanan "Yüksek Basınçlı Cıva buharlı Lambalar ve Yüksek Basınçlı Sodyum Buharlı Lambalar Teknik Şartnamesi" ve "Harici Aydınlatma Armatürleri Teknik Şartnamesi" adlı dokümanlar mevcuttur [7, 8].
Yetkili kişilerle yapılan karşılıklı görüşmelerden yeni tesisatların da hala söz konusu bu tip projelere göre yapıldığı, yaklaşık 220 bin aydınlatma direk noktası bulunan İstanbul'da yol aydınlatması amaçlı kullanılan lambaların %70'inin yüksek basınçlı civa buharlı, %30'unun ise ateşleyicisiz özel tip yüksek basınçlı sodyum buharlı lambalar olduğu, ateşleyicili yüksek basınçlı sodyum buharlı lambaların ise çok az sayıda kullanıldığı ifade edilmiştir.

1989 yılında hazırlanan "Türkiye Yolları Aydınlatması İçin Tip Projeler" adlı yayın incelendiğinde, hesaplarda parıltı yöntemi kullanılıp, Uluslararası Aydınlatma Komisyonu (CIE)' nun 1977 tarihli 12-2 nolu "Trafik Yollarının Aydınlatılması için Öneriler" adlı yayınının esas alındığı anlaşılmaktadır. Tip projelerde, şerit sayısı, yol genişliği ve geometrisine göre aşağıdaki 5 tip yol tanımlanmıştır. (Tablo 1)
Tablo 1. "Türkiye Yolları Aydınlatması için Tip Projeler" adlı yayına göre yol tipleri
Tip Şerit Sayısı Yol Genişliği Geometrisi Y1: 1x1 1 6 m tek veya çift yön Y2: 1x2 2 8 m tek veya çift yön Y3: 1x3 2 11 m tek veya çift yön Y4: 2x2 2x2 2x8 m ortası refüj; her bir yol tek yön Y5: 2x3 2x3 2x11 m ortası refüj; her bir yol tek yön Bu tip yollarda sağlanması gereken aydınlatmanın kalite büyüklükleri de Tablo 2'deki gibi verilmiştir.
Tablo 2. "Türkiye Yolları Aydınlatması İçin Tip Projeler" adlı yayına göre, aydınlatmanın kalite büyüklükleri
Yol Tipi
Lo (cd/m2)
Uo
U1
G
TI (%)
Şehir içi yan yollar (Y3; Y4; Y5)
Z 1.7
Z 0.4
Z 0.6
Z 4
Z 10
Şehiriçi 2. derece önemli yollar (Y2; Y3)
Z 1.12
Z 0.4
Z 0.5
Z 0.5
Z 20
Burada;
Lo (Yolun ortalama parıltısı): (cd/m2)
Uo (Ortalama düzgünlük): Her şeridin orta çizgisi üzerinde bulunan gözlemciye göre 60 m ilerisinden başlayan 100 m'lik hesap alanındaki minimum parıltının ortalama parıltıya oranıdır. En düşük değer esas alınır (Uo=Lmin / Lort).
U1 (Boyuna düzgünlük): Her yol şeridinin orta çizgisi üzerinde bulunan gözlemci noktasına göre, bu orta çizgi boyunca uzanan kısmi alanlardaki minimum parıltının maksimum parıltıya oranıdır
(U1=Lmin/ Lmax ).
G (Kamaşma kontrol katsayısı): Psikolojik kamaşmanın ölçüsüdür.
T1 (Bağıl Eşik Artışı): Fizyolojik kamaşmanın neden olduğu görülebilirlik azalmasının ölçüsüdür. Kamaşma koşullarındaki parıltı eşiği ΔLK ile kamaşma olmadığındaki ΔLe eşik farkının DLe'ye oranı olarak ifade edilir ( TI = {ΔLK - ΔLe} / ΔLe ).
Söz konusu yayında bu tablonun altındaki açıklamalarda "genellikle ortalama parıltı ve buna bağlı düzgünlük değerlerinin sağlanması optimum sonuçlar bakımından yeterli olup, G ve TI'nın da sağlanması ancak çok iyi bir aydınlatma sistemi gerekmesi halinde aranacaktır" ifadesi yer almaktadır.
Tip projelerdeki hesaplamaların yansıtıcı ve kırıcı yapısı şematik olarak verilen A, B1 ve B2 tipi diye adlandırılan üç tip armatüre göre yapıldığı açıklanmaktadır. Yayında, armatürlerin içlerinde 125W, 250W, 400W yüksek basınçlı civa buharlı, 110, 210 ve 350W özel tip ateşleyicisiz yüksek basınçlı sodyum buharlı, 70W, 150W, 250W ve 400W ateşleyicili fluoresan kaplı elips şeklindeki yüksek basınçlı sodyum buharlı lambalar kullanılarak farklı tesisat, farklı armatür yüksekliği ve direk açıklıkları dikkate alınarak 378 kombinasyon için hesaplar tekrarlanmıştır.
Şu andaki mevcut uygulamalarda, şehir içindeki yollar ana yol veya ikinci derece önemli yol sınıfına sokularak, ortalama parıltıları sırasıyla 1,7 veya 1,2 cd/m2 den büyük olacak ve parıltı düzgünlük değerleri de sağlanacak şekilde, Tip Projeler yayınındaki hesaplama örneklerinden en uygunu seçilerek, tesisatın direk yüksekliği, direkler arası açıklık, konsol açısı gibi özellikleri belirlenmekte ve tesisat bu değerlere göre yapılmaktadır. Tip projelerde, konsol boyu hakkında bir bilgi mevcut değildir. Kullanılan armatürlerin fotometrik değerlerinin, hesaplarda esas alınan armatürlerle birebir aynı oldukları kabulü yapılmaktadır.
Son yıllarda İstanbul Büyükşehir Belediyesi birçok yol ve alanda, farklı armatür, lamba ve tesisat tipleri içeren aydınlatma projelerini hayata geçirmektedir. Yol aydınlatmalarının projelendirilmesi, tesisi ve bakımından direkt sorumlu olan BEDAŞ ile Belediye arasındaki koordinasyonsuzluk bu tesislerin doğruluğu ve sürekliliği açısından büyük sorunlar yaratmaktadır.

3. MEVCUT UYGULAMANIN İRDELENMESİ VE ÖNERİLER
Elektrik idarelerinin tüm kent içi yol aydınlatmalarında esas kabul ettiği "Türkiye Yolları Aydınlatması İçin Tip Projeler" adlı yayında verilen aydınlatma kalite büyüklükleri, aslında 1977 tarihli CIE 12-2 yayınındaki önerilerin keyfi bir uyarlamasıdır. Uluslararası Aydınlatma Komisyonu 1995 yılında "Motorlu ve Yaya Trafikli Yolların Aydınlatılması için Öneriler" adı altında 115 nolu yeni bir teknik rapor yayımlamıştır [9]. Bu rapora göre yollar Tablo 3'teki gibi kullanım amaçları, kullanıcıları, trafik yoğunluğu ve kontrolüne göre sınıflandırılmaktadır.
Tablo 3. CIE 115’e göre yol aydınlatma sınıfları
Yolun Tanımı Aydınlatma Sınıfı Bölünmüş yollar, ekspres yollar, otoyollar (otoyola giriş ve çıkışlar, bağlantı yolları, kavşaklar, ücret toplama alanları) Trafik yoğunluğu ve yolun karmaşıklık düzeyi (Not 1); Yüksek M1 Orta M2 Düşük M3 Devlet yolu ve il yolları (tek yönlü veya iki yönlü; kavşaklar ve bağlantı noktaları ile şehir geçişleri ve çevre yolları dahil) Trafik kontrolu (Not 2) ve yol kullanıcılarının (Not3) tiplerine göre ayrımı (Not 4) Zayıf M1 İyi M2 Şehir içi ana güzergahlar (bulvarlar ve caddeler), ring yolları, dağıtıcı yollar Trafik kontrolu (Not 2) ve yol kullanıcıların (Not 3) tiplerine göre ayrımı (Not 4); Zayıf M2 İyi M3 Şehir içi yollar (yerleşim alanlarına giriş çıkışın yapıldığı ana yollar ve bağlantı yolları) Trafik kontrolu (Not 2) ve yol kullanıcılarının (Not 3) tiplerine göre ayrımı (Not 4); Zayıf M4 İyi M5
  • Not 1. Karmaşıklık; Yolun geometrik yapısını, trafik hareketlerini ve görsel çevreyi içerir. Göz önünde bulundurulması gereken faktörler; şerit sayısı, yolun eğimi, trafik ışık ve işaretleri.
  • Not 2. Trafik kontrolu; Yatay ve düşey işaretlemeler ve sinyalizasyon ile trafik mevzuatının varlığı anlamında kullanılmıştır. Bunların olmadığı yerlerde trafik kontrolu zayıf olarak adlandırılır.
  • Not 3. Kullanıcılar; Motorlu araçlar (kamyon, otobüs, otomobil vb.), bisiklet, yavaş araçlar ve yayalar.
  • Not 4. Ayrım; Tahsisli yol (Herbir trafik cinsinin kullanacağı şeridin kesin olarak ayrıldığı yerler, örneğin otobüs yolu, bisiklet yolu vb.).
Bu yol sınıflarında sağlanması gereken aydınlatmanın kalite büyüklükleri de Tablo 4'te verilmektedir.
Tablo 4. Aydınlatma sınıfları için uygulanacak kalite büyüklükleri
Aydınlatma sınıfı Lo (cd/m2) Uo U1 TI (%) M1 Z 2.0 Z 0.4 Z 0.7 10 M2 Z 1.5 Z 0.4 Z 0.7 10 M3 Z 1.0 Z 0.4 Z 0.5 10 M4 Z 0.75 Z 0.4 - 15 M5
Z 0.5
Z 0.4
-
15
Kent içi yol aydınlatmalarında bu yeni öneriler uygulandığında, şehir içi ana yollar trafik kontrolü da iyi olduğunda M3 sınıfına girmekte, mevcut uygulamalardaki 1.7 cd/m2'lik ortalama yol yüzeyi parıltısı yerine 1.0 cd/m2'lik parıltı değeri yeterli olmaktadır. Ortalama parıltısı en az 1.2 cd/m2 olacak şekilde tesis edilen trafik kontrolü olmayan 2. derece önemli yollar ise M4 sınıfına girmekte ve 0.75 cd/m2'lik ortalama parıltı değeri önerilmektedir.
Yeni öneride, kamaşma açısından sadece bağıl eşik artışı TI'nın hesaplanması yeterli görülmektedir. Ancak kamaşma değeri, mevcut uygulamalardaki gibi sadece çok iyi aydınlatma sistemlerinde aranması gereken bir kriter değildir. Kamaşma, bir aydınlatma tesisatının güvenlik ve konfor açısından en önemli kriteridir ve yol aydınlatmalarının, aydınlatılması amaçlanan yol yüzeyinde sınırlı kalması, çevreyi ve sürücüleri rahatsız etmemesinin de önemi büyüktür. Böyle bir aydınlatma da ancak, fotometrik değerleri bilinen armatürlerin kullanılması ve tasarım hesaplarının da bu fotometrik değerlere göre yapılması ile mümkündür. Armatürlerin koruma sınıflarının yüksek olması bakım çalışmalarının yükünü büyük ölçüde azaltmakta, tesisatın ömrünü uzatmaktadır.
Günümüz teknolojisine göre, yol aydınlatmalarında kullanılabilen lambaların karakteristik özellikleri Tablo 5'te toplu olarak verilmektedir.
Tablo 5. Yol aydınlatmasında kullanılan lambaların karakteristik özellikleri

Gücü
(W)

Balast Kaybı
(W)

Işık Akısı
(lm)

Etkinlik Fak.
(lm/W)*

Ekonomik Ömür
(saat)**

Yüksek Basınçlı Civa Buharlı
50-400
9-25
1800-22000
31-52
15000
Yüksek Basınçlı - Ateşleyicisiz
110-350
15-35
8000-34000
64-88
7000
Sodyum - Elips(FI.Kaplı)
150-400
20-40
14000-47000
82-107
18000
Buharlı - Şeffaf Tüp
100-400
15-50
10000-55500
87-123
20000
Alçak Basınçlı Sodyum Buharlı
26-131
32-43
3500-25000
57-145
13500
Metal Halojen Lamba
70-400
19-60
5500-45000
62-98
6000-9000
Tek renkli (monokromatik) sarı ışık yayan alçak basınçlı sodyum buharlı lambaların renk özellikleri açısından yerleşim ve yaya trafiği olan kent içi yollarda kullanılmaları uygun değildir. Ancak, ışınları tek bir filtre ile elimine edilebilen bu lambalar, ışık kirliliğinin önlenmesi gereken doğal çevre ve astronomi gözlemevleri etrafındaki yol, sokak, meydan aydınlatmalarında kullanılmaları zorunlu ışık kaynaklarıdır.
Renk özellikleri oldukça iyi olan metal halojen lambaların ömürlerinin kısa olması nedeniyle yol aydınlatması amaçlı kullanılmaları uygun değildir. Dekoratif amaçlı park, bahçe, alan aydınlatmalarında kullanılabilirler. Son yıllarda gerçekleştirilen yeni çalışmalarda metal halojen lambaların yaygın spektroradyometrik diyagramları nedeniyle renkli yol kaplamalarında iyi görüş koşulları sağladıkları açıklanmaktadır [10]. Ancak bu lambaların yol aydınlatmalarında yaygın kullanımları için özellikle ömürleri konusunda teknolojik gelişmelere ihtiyaç vardır.
Halen kent içi yollarda uygulanan "Türkiye Yolları Aydınlatması için Tip Projeler" adlı yayında" ana yollarda altın sarısı renkte ışık veren yüksek basınçlı sodyum buharlı lambalar, tali yollarda ise mavimsi beyaz ışık rengine sahip yüksek basınçlı cıva buharlı lambalar kullanılacaktır" ifadesi yer almaktadır. TEDAŞ Malzeme Yönetimi Dairesi Başkanlığı'nca yayınlanan lamba teknik şartnamesinde sadece yüksek basınçlı cıva, ateşleyicisiz sodyum ve fluoresan balonlu ateşleyicili sodyum lambaların karakteristik özellikleri tanımlanmıştır. Ateşleyicili şeffaf tüp yüksek basınçlı sodyum buharlı lambalardan söz edilmemiştir [7].
Geçmiş yıllarda özellikle kent içi yol aydınlatmalarında çok kullanılan yüksek basınçlı cıva buharlı lambalar zaman içinde yerlerini yüksek basınçlı sodyum buharlı lambalara bırakmıştır. Özellikle 1970'li yıllarda enerji fiyatlarının çok yükselmesi ile enerji tasarrufunun önem kazanması üzerine, mevcut cıva buharlı lambalı armatürlerde hiçbir teçhizat değişikliği yapmadan sadece lamba değiştirilerek kullanılabilen ateşleyicisiz yüksek basınçlı sodyum buharlı lambalar geliştirilmiştir. 125W, 250W ve 400W gücündeki yüksek basınçlı cıva buharlı lamba teçhizatı ile kullanılabilen sırasıyla 110W, 210W ve 350W gücündeki bu lambalarla %15 daha az enerji tüketilirken, %35 daha fazla ışık elde edilebilmektedir. Ancak sadece eski cıva buharlı lambalı tesisatların iyileştirilmesi amaçlı geliştirilen bu lamba tipinin, İstanbul'daki uygulamalarda olduğu gibi, yeni bir tesisatta kullanılması çok yanlıştır. Tablo 5'teki bilgilere bakıldığında, etkinlik faktörleri 120 lm/W, ömürleri 20 000 saat olan şeffaf tüp yüksek basınçlı sodyum buharlı lambalar varken, etkinlik faktörleri 80 lm/W, ömürleri ise sadece 7000 saat olan bu lambaların kullanılmasındaki yanlışlık açıkça ortaya çıkmaktadır. Tabloda verilen ömür değerleri ekonomik ömür olup, lambaların kullanılmaz hale gelmesi ve ışık akılarının azalmalarından dolayı, toplam ışık akısının yüzde 30 değer kaybettiği ana kadar geçen süredir. Bu süre sonunda lambalar yanmaya devam etseler bile, yenileri ile değiştirilmelidir.
Lambaların karakteristik özellikleri dikkate alındığında, günümüzde kent içi yol aydınlatmalarında parlak sarı renkte ışık yayan şeffaf cam tüplü yüksek basınçlı sodyum buharlı lambaların kullanılması en uygun çözüm olarak gözükmektedir.
Son yıllarda, İstanbul'da Büyükşehir Belediyesi'nce yaptırılan yeni yol aydınlatması tesislerinde, şeffaf tüp yüksek basınçlı sodyum buharlı lambalar kullanılmakta ve yeni önerilere göre ortalama 1.0 cd/m2 yol parıltı düzeyinin sağlanması esas alınmaktadır. Ancak, BEDAŞ ile Belediye arasındaki koordinasyon bozukluğu, Belediye' deki uygulamalardaki şartname ve yönetmelik eksiklikleri gerçekleştirilen tesislerin maliyetini yükselttiği gibi, sürekliliklerini de zora sokmaktadır. İçlerinde şeffaf tüplü yüksek basınçlı sodyum buharlı lambalar bulunan kaliteli armatürler genelde 10 metre yükseklikteki direklerde, 35 metrelik aralıklarla yerleştirilmektedir. Oysaki, içlerinde uygun güçlerde lambalar bulunan geniş ışık dağılım eğrisine sahip kaliteli armatürlerin daha yüksek direklerle kullanılması halinde, direkler arası açıklık 35 metrelerden yaklaşık 70 metrelere çıkarılabilir. Bu da hem tesis hem de işletme masraflarını önemli ölçüde düşürür. Yeni tesisatlarda kullanılan lamba ve armatürlerin yedekleri BEDAŞ'ın stokunda bulunmadığından, çok yeni olmalarına rağmen bugün bile lambaları yanmayan armatürler bulunmaktadır. Tesis ve bakım sorumluluğu konusunda yaşanan bu kargaşanın bir an önce çözülmesi gerekmektedir.
4. YOL ÖRNEKLERİ İLE HESAPLAMALAR
Yukarıda açıklanan bilgiler ışığında, mevcut yol aydınlatması tesislerinde yapılabilecek iyileştirmeler ve yeni yapılacak tesisatlarda izlenmesi gereken yollar konusunda bir fikir verebilmesi amacıyla örnek yol tesisatları üzerinde hesaplamalar gerçekleştirilmiştir. Bunun için İstanbul' da Cevizlibağ, Darphane ve Çevre yollarından üç tip yol tesisatı seçilmiştir (Fotoğraf 1).
Fotoğraf 1. Örnek seçilen yol tesisatları



Çevreyolu Y2:1X2 sağ taraftan
Cevizlibağ Y5:2X3 refüj
Darphane Y5:2X3 karşılıklı
Bu yollardan sağdan tek taraflı aydınlatma düzeninin olduğu çevre yolu, "Türkiye Yolları Aydınlatması İçin Tip Projeler" adlı yayına göre Y2, refüjde çift konsollu düzen olan Cevizlibağ yolu Y5, iki taraflı karşılıklı düzenli Darphane yolu da yine Y5 yol tipine girmektedir. Aynı yayında Y2 tipi yollar için ortalama yol yüzeyi parıltısının 1.2 cd/m2 den, Y5 tipi yolar için ise 1.7 cd/m2 den büyük olması gerektiği ifade edilmektedir. CIE 115 nolu yayına göre ise, trafik kontrolünün zayıf olduğu kabulü ile çevre yolu M4, sinyalizasyon ve trafik işaretlemelerinin bulunduğu Cevizlibağ ve Darphane yolları ise M3 yol aydınlatma sınıfına girmektedir. M4 yol sınıfında ortalama 0.75 cd/m2; M3 yol sınıfında ise 1.0cd/m2 parıltının sağlanması yeterli olmaktadır. Bu üç tip yol örneğinde, önce mevcut yol tesisatı (D1) belirlenmiş, daha sonra mevcut tesisatta sadece armatür ve lamba değişikliği yapılması hali için (D2) CIE 115'e göre hesaplamalar yapılmış, en son olarak da tesisatın yeni yapılması halinde yine yeni önerilere göre tasarım hesapları yapılıp direk boyu ve açıklıkları yeniden belirlenmiştir (D3).

Mevcut durumu ifade eden D1 hesaplamalarında Y2 tipi yol için 250W yüksek basınçlı cıva buharlı lambalı, Y5 tipi yollar için ise 350W ateşleyicisiz yüksek basınçlı sodyum buharlı lambalı, ışık dağılım eğrileri ve koruma sınıfları çok iyi olmayan ancak halihazırda kent içi aydınlatmada çok kullanılan armatürler seçilmiştir. D2 ve D3 tipi hesaplamalarda ise armatürlerin gerek ışık dağılımları gerekse koruma sınıfları açısından kaliteli olmaları amaçlanmıştır. Bu hesaplamalarda kullanılan armatürün ışık dağılım eğrisi Şekil 1'de gösterilmektedir. Y2 tipi çevre yolunda armatürlerin kaliteli olması durumunda aynı direk açıklıklarında içlerine şeffaf tüplü 70W yüksek basınçlı sodyum buharlı lambalar yerleştirilerek M4 sınıfı yol için gerekli aydınlatma kriterleri sağlanabilmektedir. Direklerin yeniden tesisi olası olduğunda, armatürler içinde şeffaf tüplü 100W yüksek basınçlı sodyum buharlı lambalar kullanılarak direkler arası açıklıklar 22m'den 39m'ye yükseltilebilmektedir. Y5 tipi yollarda da kaliteli armatürler içinde ateşleyicisiz 350W yüksek basınçlı sodyum buharlı lambalar yerine 150W ve 250W şeffaf tüplü yüksek basınçlı sodyum buharlı lambalar kullanıldığında yeni önerilerce istenilen aydınlatma kalite büyüklükleri sağlanabilmektedir. Yine aynı tip lambalı armatürle, yeni aydınlatma tasarımları yapılabildiğinde direkler arası açıklıklar 47 metreden 84 metreye veya 28 metreden 42 metreye çıkarılabilmektedir. Bu hesaplamalara ilişkin yol tesisatı ve aydınlatma kalite büyüklükleri Tablo 6'da toplu olarak verilmektedir.
Tablo 6. Hesaplanan yol tesisatı ve aydınlatma kalite büyüklükleri
Y2:1x2 sağ taraftan aydınlatma düzeneği

s
h
q
k
Lo
Eo
Uo
U1
U2
U3
TI (5)
D1
22
8.5
0
0
1.20
20.00
0.40
0.78
-
-
7.50
D2
22
8.5
0
2
0.80
11.31
0.40
0.84
0.84
-

1.65
D3
22
8.5
0
1
0.75
10.18
0.42
0.64
0.64
-
1.07
Y5:2x3 refüjden aydınlatma düzeneği

s
h
q
k
Lo
Eo
Uo
U1
U2
U3
TI (5)
D1
47
12.5
0
2
1.70
26.00
0.43
0.69
-
-
5.50
D2
47
12.5
0
2
1.08
13.78
0.41
0.75
0.85
0.79
1.05
D3
84
16.0
0
2
1.03
12.77
0.43
0.56
0.51
0.50
0.96
Y5:2x3 karşılıklı aydınlatma düzeneği

s
h
q
k
Lo
Eo
Uo
U1
U2
U3
TI (5)
D1
28
10.5
15
1
1.73
31.83
0.64
0.84
-
-
2.65
D2
28
10.5
10
1
1.51
21.71
0.77
0.88
0.87
0.85
2.88
D3
42
10.5
0
1
1.01
14.35
0.50
0.68
0.80
0.71
1.76
s: direkler arası mesafe (m) ; h: yükseklik (m) ; q: eğim açısı (º) ; k: konsol boyu (m) ; Eo: ort. aydınlık düz.
Her üç tip yol için de 1 km'lik bölüm esas alınarak mevcut durum (D1), sadece lamba ve armatür değişmesi (D2) ve yeniden tesisat yapılması (D3) durumları için tesis ve işletme masrafları hesaplanmış ve Tablo 7'de gösterilmiştir.
Tablo 7. Üç örnek aydınlatma tesisatının D1, D2 ve D3 durumları için tesis ve işletme masrafları


D1
D2
D3
Y2:1x2 sağ taraftan
Tesis Masrafı
14,812,000,000
10,350,000,000
11,752,000,000
İşletme Masrafı
6,762,740,600
2,041,118,072
1,598,465,960
Y5:2x3 refüj
Tesis Masrafı
13,986,000,000
9,786,000,000
13,596,000,000
İşletme Masrafı
8,644,546,680
3,817,072,560
3,528,386,400
Y5:2x3 karşılıklı
Tesis Masrafı
33,696,000,000
16,766,000,000
28,128,000,000
İşletme Masrafı
14,819,222,880
6,543,552,960
4,362,368,640
D2 ve D3 durumları için kullanılan armatürlerin maliyeti D1 durumundakilerin yaklaşık 5 katıdır. Elektriğin kWh'ine ödenen bedel de 125.200 TL/kWh olarak alınmıştır. Şekil 2'de üç örnek yol tipinin üç farklı tesisatına ait 10 yıllık periyod boyunca toplam (tesis+işletme) maliyetleri gösterilmektedir. Her üç örnekte de kaliteli armatür ve yeni tesisat için yapılacak yatırımlar 2-3 yıl içinde sağlanan tasarruf ile kendini ödemektedir. Tesisatın yeni yapılması halinde elde edilebilecek kazanç, Y2 ve Y5 tipi karşılıklı düzenekte daha yüksektir. Direkler arası açıklığın 47m olduğu 12.5 m direk yükseklikli refüjden çift konsollu Cevizlibağ örneği çok yanlış bir uygulama olmadığı için, sadece armatür değişimi ile elde edilebilen tasarruf daha yüksek olmaktadır. Bu maliyet hesaplarında bakım masrafları dikkate alınmamıştır. Yol aydınlatmalarının sürekliliği açısından mutlaka yapılması gereken armatür temizliği, lamba değişimi için gerekli malzeme ve iş gücünün, daha az sayıda armatür ve lambanın kullanıldığı D3 çözümlerinde düşük olacağı ortadadır.

5. SONUÇ
Kent yaşamı için hayati öneme sahip yol aydınlatmalarının doğru tesisi ve sürekliliğinin sağlanması açısından, fotometrik değerleri bilinen ve koruma sınıfları yüksek aydınlatma armatürleri içinde verimli ışık kaynaklarının (lambaların) kullanılması zorunludur. BEDAŞ tarafından 15 yıl önce hazırlanmış tip projelere dayanılarak, hiçbir hesaplama yapılmadan gerçekleştirilen mevcut İstanbul kent içi yol aydınlatmalarında uygun armatür ve lamba gruplarının kullanılması ile elde edilebilecek tasarruf, yaklaşık 2 yıl gibi kısa sürede kendini geri ödediği gibi, yaratılan aydınlatmanın güvenliği ve sürekliliği açısından da teminat olmaktadır. Projelerin başarısı için maliyet hesaplarında sadece ilk tesis değil, işletme ve bakım masraflarının da göz önüne alınması gerekmektedir.
İstanbul kent içi yol aydınlatması uygulamalarında tesis, işletme ve bakım çalışmalarının sorumluluğu ve yürütülmesi konusunda BEDAŞ ile Büyükşehir Belediyesi arasında yaşanan koordinasyonsuzluğun da bir an önce çözümlenmesi en önemli konulardan biridir. Ayrıca, en yeni uluslararası öneriler ve teknolojik gelişmeleri esas alan yönetmelik ve şartnamelerin de en kısa zamanda hazırlanıp, uygulamaya konulması gerekmektedir.





Bu yazı kaynakelektrik dergisinden alınmıştır.



starhacker isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
..:: Sitemize Destek İçin Reklam Verebilirsiniz ::..
..:: Reklam Alanı ::..
PAYLAŞIMLARIN DEVAMI İÇİN SİTE İÇERİSİNDEKİ REKLAMLARA TIKLAYINIZ
..::: TEKNİK PAYLAŞIM PLATFORMUNDAKİ BU KONUYU BEĞENDİYSENİZ ARKADAŞINIZLA PAYLAŞABİLİRSİNİZ ::..
ElemaN Yollayabilirsin Dedi!
Sayfayı E-Mail olarak gönder
Yeni Konu aç Cevapla

Bookmarks


Konuyu Toplam 1 Üye okuyor. (0 Kayıtlı üye ve 1 Misafir)
 
Konu Araçları Arama
Stil

Yetkileriniz
Yeni Mesaj yazma yetkiniz Aktif değil dir.
Mesajlara Cevap verme yetkiniz aktif değil dir.
Eklenti ekleme yetkiniz Aktif değil dir.
Kendi Mesajınızı değiştirme yetkiniz Aktif değildir dir.

BB code is Açık
Smileler Açık
[IMG] Kodları Açık
HTML-KodlarıKapalı
Trackbacks are Açık
Pingbacks are Açık
Refbacks are Açık


Benzer Konular
Konu Konuyu Başlatan Kategori Başlıkları Cevaplar Mesajlara Cevaplar
Daire İçi Gaz Tesisatı ElemaN Sıhhi Tesisat 0 16-03-10 08:43
Jet Motorunun İçi zorbey Motor 0 18-03-09 20:55
Ankara Kent kurultayı kuruluyor Teknik Adam Teknik Haberler 0 03-03-09 16:50
Boğa güreşini yasaklayan kent Teknik Adam Teknik Haberler 0 03-03-09 16:50
Daire İçi Gaz Tesisatı zorbey Sıhhi Tesisat 4 23-02-09 16:08


Bütün Zaman Ayarları WEZ +2 olarak düzenlenmiştir. Şu Anki Saat: 12:21 .


Powered by vBulletin® Version 3.8.7
Copyright ©2000 - 2019, Jelsoft Enterprises Ltd.
SEO by vBSEO 3.3.0 RC2
© ELEKTROFORUM.net ™
Protected by Cracker By ElemaN
Bu web sitesini kullanmanız Kullanım Koşulları'nı onayladığınız anlamına gelmektedir.
Copyright © 2008 - 2018 - elektroforum.net
Açılan konular, yazılan mesajlar sahiplerinin sorumluluğu altındadır.

Eğitim ve Ögretim Genel


Flash Oyun Portalı

Teknik Haber Paylaşım Portalı

ELEKTROFORUM forum sitesi olduğundan üyelerimizin açmış olduğu konular onay almadan yayınlanmaktadır.Forumumuzdaki tüm dosyalar tanıtım amaçlı olarak paylaşılmakta olup forum bünyesinde kullanımı lisans gerektiren dosya barındırılmamaktadır.Tanıtım amaçlı dosyaları bilgisayarınızda 24 saatten fazla tutmanız T.C yasalarına göre suç sayılır.Hakkının ihlal edildiğini düşünen hak sahibi,şahıs veya şirketin bize bildirmesi durumunda,ihlal unsuru içerdiği tesbit edilen dosyalar yayından derhal kaldırılacaktır. 5846 sayılı kanunun 25. maddesinin ek 4. maddesine göre hakkı ihlal edilen kişi yada şirketler öncelikle ihlalin durdurulmasını istemek zorundadır.Sitemizi kullanan üyelerimiz bu kuralları kabul etmiş sayılır.

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 116 117 118 119 120 121 122 123 124 125 126 127 128 129 130 131 132 133 134 135 136 137 138 139 140 141 142 143 144 145 146 147 148 149 150 151 152 153 154 155 156 157 158 159 160 161 162 163 164 165 166 167 168 169 170 171 172 173 174 175 176 177 178 179 180 181 182 183 184 185 186 187 188 189 190 191 192 193 194 195 196 197 198 199 200 201 202 203 204 205 206 207 208 209 210 211 212 213 214 215 216 217 218 219 220 221 222 223 224 225 226 227 228 229 230 231 232 233 234 235 236 237 238 239 240