Srp kkenli Amerikal mucit Nikola Tesla, adna patentli 300 civar icada ve byk fikirlere sahip bir isim. O her zaman ann tesinde yaam bir dhiydi. Bilim dnyasnn byk atlm yapt 1900lerde pek ok nemli bilimsel gelimede katks bulundu.
Ne yazk ki fikirleri ou zaman teorik olarak alacak gibi grnse de meyvesini Tesla yararna vermeyi bir trl baaramad. Ba rakibi Thomas Edison ile ekimeleri de kariyerini olumsuz anlamda etkiledi. Edisonn ekonomik ve sosyal gc karsnda glgede kalan Tesla, hak ettii deeri gremedi.

Yine de onun bilime katks olduka zel. Tesla yeni icatlara nclk eden, esiz bir mucitti.

Teslann mehur almalarndan bazlarna birlikte gz atalm:

1. Tesla Bobini



Tesla Bobini 1891de icat edildi. Her bobinin kendi kapasitrne (piller gibi enerji depolayan bir elektrik birimi) sahipti. Bobinler, ak havada kvlcm oluturabilecekleri bir arala balanr. Bunun sonucunda Tesla Bobini ile imek aktrlabilir, vcuttan elektrik akm geirilebilir ve elektron rzgrlar oluturulabilirdi.

Tesla Bobininin yaratl amac ehirlere kablosuz ekilde elektrik salamakt. Fakat gnmzde Tesla Bobinlerine bilim merkezleri veya mzelerde elence amal rastlayabiliyoruz. Tesla Bobininin nemi, mhendislerin elektriin doasn nasl kullanacaklarn anlamalarna yardmc olmasndan gelmektedir.

2. Byte Verici



Kablosuz ekilde elektrik aktarmay kafasna koymu olan Tesla, bunu daha fazla bir ykseklik kullanarak yapabileceini dnyordu. 1899 ylnda byte verici adn verdii en byk ve en gl Tesla bobinini ina etti. Bu verici 15 metrelik apa ve 3 adet bobine sahipti. Milyonlarca volt elektrik ve o zamann en byk insan yapm imekleri olan 39 metrelik imekler retebiliyordu.


Problem Teslann dnemine gre ok hrsl olmasyd. Kablosuz elektriin 2010un ortalarnda yeni yeni ortaya ktn dnrsek, proje baarya ulaamam olsa da niyeti olduka etkileyici.

Byte verici, Teslann tm dnyaya cretsiz elektrik salamay hedefledii Wardenclyffe Kulesinin ncsyd. Kule projesinin almalarna 1901de baland fakat 1915te finansal destekiler ekilince proje yerle bir oldu. Proje Teslay da ykt. flas karar ald ve psikolojik sorunlar yaad.

3. Tesla Trbini




20. yzyln balarnda dnya arabalarda pistonlu motorlarn kullanmnn ykseliine tanklk etti. Pistonlu motorlarla rekabet etmek iin Tesla kendi piston trbinlerini gelitirdi. Kanatsz ve bir haznede dnen disklerden oluuyordu. Makine diskleri ieren ana hazneye girmeden nce yaktn yaklmas prensibi ile alyordu. Yaktn yanmas motoru altran disklerin dnmesini salard.

Tesla, motoru 1909da test ettiinde %60 yakt verimliliine sahip olduunu grd, ki bu gnmzde aldmz en yksek orann %42 olduunu dnnce olduka etkileyici bir oran. dnyasnn doas yznden insanlar pistonlu motorlar daha fazla yakt satlacandan dolay daha krl grd ve gnmzde hl kullanlan standart hallerini aldlar.

4. Tesla Usul Rntgen: Shadowgraph



1895 ylnda Alman bilim insan Wilhelm Conrad Rntgen X-n adn verdii gizemli bir enerji kefetti. Eliyle kurun perde arasna fotoraf filmi yerletirdiinde, filmdeki elin kemiklerinin grntsn oluturduunu fark etti.


Rntgenin almalarn halka duyurmadan nce Teslann X-nlarndan zaten haberi olduuna dair baz kantlar var. Teslann X-nlar hakknda kendisinin srdrd almalar 1895te Rntgen, almasn halka duyurmadan ksa bir sre nce laboratuvarnda yangn knca sona ermiti. almadan ilham alan Tesla, elektron tpleri kullanarak shadowgraph ismini verdii kendi rntgenini oluturdu. Ayann rntgenini ekerek Rntgeni tebrik eden bir mektupla gnderen Tesla Amerikada ilk X-nlar ile film eken kiidir. Shadowgraphler rntgen makinelerinin gelitirilmesinde nemli bir rol oynamlardr.

5. Radyo




1895te Tesla, 80 kilometre uzakla bir radyo sinyali iletmeye hazrlanyordu, ancak bunu gerekletiremeden nce laboratuvar yand ve test gecikti. Bu srada ngilterede Guglielmo Marconi isimli bir talyan kablosuz telgraflar zerine alyordu. 1896da cihaz iin patent ald. Sistemi Teslann ina ettiinden ok farklyd, sadece iki devre kullanyor ve uzun mesafeler boyunca iletemiyordu. Teslann buluu ise onu daha da glendirecek oklu devreler kullanyordu.

Tesla 1897de patent bavurusu yapt ve 1900de patent verildi. Marconi ise 1900de patent bavurusu yapldnda, Teslann cihazna ok benzediinden reddedildi. Ylmayan Marconi, Andrew Carnegie ve Thomas Edison gibi gl destekileri arkasnda bulunduran kendi irketini at.

1901 ylnda Teslann birka patentini kullanarak Marconi, Atlantikin her yerine sinyal ulatrabiliyordu. 1904 ylnda hibir neden sunmadan patent ofisi kararlarn deitirerek Marconiye patent haklarn verdiler. Bu kendisini radyonun mucidi yapmt. 1911de Nobel dl kazanan Marconiyi Tesla 1915 ylnda dava etti. Fakat yaamnn o dneminde devasa bir irkete kar savaacak kadar gl ve zengin deildi. Dava Teslann lmnden birka ay sonra, 1943te Tesla lehine zme kavutu.

6. Neon Lambalar




Floresan ve neon klar Nikola Tesla tarafndan kefedilmemi olsa da ikisinin de geliimine birok katkda bulundu. Tesla elektro partiklleri gazlar yardmyla altrmak zerine deneylerinde drt farkl klandrma tr gelitirdi. rnein, fosforlu bir madde kullanarak siyah grnr a dntrd. Neon tabelalar icat etti.


1893 Kolomb Dnya Fuarnda kendi sergisinde neon tabelalar gsterime sundu. Fikir poplerlik kazand ve neon tabelalar gnmzn byk ehirlerini aydnlatyor.

7. Adams Enerji Santrali Trafo Evi



Niagara elalesi Komisyonu, yllarca elalenin ak gcn kullanacak hidroelektrik santrali kurmak iin bir irket aryordu. lk bata Edisonun doru akm tesisini dnyorlard, ancak Teslann Westinghouse Electric tarafndan sunulan alternatif akma tank olduktan sonra, 1893 ylnda Westinghousea szleme teklif edildi. Westinghouse, Teslann tasarmlarn kulland ancak byle byk bir projenin alp almayaca insanlarn aklnda soru iaretleri braktndan dolay finansman salanmasnn nnde bir engel vard.

Bunlara ramen, alter 16 Kasm 1896da kaldrld ve Adams Enerji Santrali Trafo Evi New Yorkun Buffalo kentine g vermeye balad. On jeneratr daha eklendi ve New Yorkun tamamna g verilmeye baland. Tesis bir devrimdi. Modern hidroelektrik santralleri iin standartlar belirledi.

8. ndksiyon Motoru



ndksiyon motoru alternatif akm kullanr, stator ve rotor olarak esasen iki paradan oluur. Stator sabit kalr ve ortasndaki rotoru dndrmek iin elektro mknatslar kullanr. Dayankl, bakm kolay ve maliyetleri azdr. 1880lerde indksiyon motorlar iin ayr ayr alan iki kii vard: Tesla ve Galileo Ferrari. Her ikisi de 1888de, (Ferrari Tesladan iki ay nce) bulgularn sundu. Fakat Tesla patent konusunda daha abuk davranmt. ndksiyon motorlar inanlmaz derecede etkileyiciydi. Gnmzde hl elektrikli sprgeler, sa kurutucular ve motorlu aygtlarda bu motorlar kullanlyor.


9. Teleautomaton




1898de Madison Square Gardendaki elektrik sergisinde Nikola Tesla, radyo dalgalar tarafndan kontrol edilen bir tekne olan teleautomatonu sundu. Teknenin patentine bile sahip deildi nk patent ofisi akla uygun olmadn dnd bir eyin patentini vermek istemiyordu. Fakat Tesla, sergide patent ofisinin yanldn ispatlad. Pille alan tekneyi, pervaneyi ve klar radyo dalgalar ile kontrol etti. Bu bulu farkl alanda byk bir ilk oldu.


lki, televizyon kumandas ve garaj kaps aclar gibi nesnelerin gelitirilmesini salayan uzaktan kumandalard. kincisi, tekne ayn zamanda en eski robotlardan biriydi, nk fiziksel olarak dokunulmadan insan tarafndan kontrol edilebilen mekanik bir obje idi. Son olarak, robotik ve radyo kontrol teknolojisinin birleimi Teslann teknesini dronlarn dedesi yapyor.

10. Alternatif Akm
Kukusuz, Nikola Teslann en nemli icatlar alternatif akma katklarndan oluuyor. Alternatif akm icat etmediini veya kefetmediini unutmamak gerekir. Ancak icatlar alternatif akmn yaygn kullanmn salad. Teslann alternatif akmnn nasl baskn bir g sistemi haline geldiinin hikyesini, Edison hakknda konumadan anlatmak imkansz.



Nikola Tesla, kariyerinin balarnda, irketi doru akm gelitiren Edison iin alt. Doru akm bir pile benzer, nk yalnzca dar elektrik verir. Doru akmn sorunu, elektriin uzaa gittike gcn kaybetmesidir. Teslann gelitirdii alternatif akm ise sadece g gndermekle kalmaz, ayn zamanda gc tekrar kaynaa getirir. Bu geni bir alana byk miktarda enerji gnderilmesini ok daha uygulanabilir hale getirmitir.


Edison alternatif akmdan nefret ediyordu ve Teslann bu konuda tamamen yanldn dnyor, aralarnn bozulmasna sebep oluyordu. Tesla isizken kendi elektrik irketi iin para bulana kadar pek ok ite alt. almalar, Edisonun alternatif akm ieren patentlerinin ounu alan mhendis ve i adam Geroge Westinghouseun dikkatini ekti.
1893te Kolomb Dnya Fuarn aydnlatmak iin yar balad. Hem Edison hem Westinghouse fiyat tayin ettiler. Edison tm fuar 554.000 dolara, Westinghouse ise 399.000 dolara aydnlatabileceini syledi. Westinghouse anlamay kazand. Fuar baaryla aydnlatld, alternatif akm poplerleerek gnmzde kullandmz baskn elektrik sistemi haline geldi.